Bà Shoko Kawata, 35 tuổi, vừa chính thức trở thành thị trưởng đương nhiệm đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản nghỉ thai sản. Quyết định của nữ lãnh đạo thành phố Yawata không chỉ tạo nên bước ngoặt lịch sử mà còn kích hoạt những tranh luận gay gắt xung quanh khoảng cách giới và các quy định pháp lý dành cho giới lãnh đạo tại quốc gia này.
Sự kiện này đang thu hút sự chú ý lớn từ dư luận trong nước lẫn truyền thông quốc tế, phơi bày những khoảng trống về chính sách thai sản cho giới chức quản lý.
Lỗ hổng pháp lý dành cho nhân sự quản lý cấp cao
Bà Shoko Kawata đắc cử thị trưởng thành phố Yawata (tỉnh Kyoto) vào năm 2023 ở tuổi 33, trở thành nữ thị trưởng trẻ nhất nước. Mặc dù chính quyền địa phương có quy định rõ ràng về 16 tuần nghỉ thai sản cho công chức, khung pháp lý hiện hành lại hoàn toàn không có cơ chế áp dụng cho chức danh thị trưởng.
Để thực hiện quyền lợi cơ bản này, bà Kawata đã phải tự xây dựng cơ chế nghỉ thai sản riêng cho bản thân:
-
Thời gian nghỉ: Dự kiến kéo dài khoảng 4 tháng (2 tháng trước sinh và 2 tháng sau sinh, bắt đầu từ tháng 7 đến sau khi sinh con vào tháng 9 năm 2026).
-
Phương án vận hành: Một phó thị trưởng sẽ đảm nhận việc điều hành công việc thường ngày của chính quyền thành phố, trong khi bà vẫn trực tiếp tham gia xử lý các quyết định quan trọng.
Làn sóng tranh cãi từ chi trả lương đến định kiến công chúng
Dù nhận được sự ủng hộ từ đa số cư dân địa phương và các đồng nghiệp tại Tòa thị chính, quyết định của bà Kawata vẫn vấp phải không ít phản ứng trái chiều:
-
Băn khoăn về chế độ đãi ngộ: Nguyên nhân phản đối chính từ một bộ phận người dân liên quan đến việc vị nữ thị trưởng vẫn tiếp tục nhận 100% lương trong suốt 4 tháng vắng mặt. Nhiều ý kiến so sánh mức đãi ngộ này với quy định thông thường (người lao động chỉ nhận khoảng hai phần ba lương cùng trợ cấp sinh con).
-
Chỉ trích và ác cảm trên không gian mạng: Bà Kawata bày tỏ sự thất vọng khi đối mặt với nhiều bình luận tiêu cực trên mạng xã hội, trong đó một số ý kiến cho rằng bà “nhậm chức chỉ để nghỉ thai sản”.
Thách thức bình đẳng giới trong bộ máy chính trị Nhật Bản
Sự việc của nữ thị trưởng thành phố Yawata phản ánh thực trạng khoảng cách giới vẫn còn rất lớn trong nền chính trị do nam giới chiếm đa số tại Nhật Bản. Theo Báo cáo Khoảng cách giới của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), Nhật Bản hiện xếp thứ 118/148 quốc gia về bình đẳng giới nói chung và đứng thứ 125 về chỉ số trao quyền chính trị cho phụ nữ.
Nhật Bản đang đối mặt với khủng hoảng suy giảm dân số nghiêm trọng do tỷ lệ sinh thấp. Việc một nữ lãnh đạo trẻ phải tự tạo cơ chế nghỉ thai sản và hứng chịu chỉ trích cho thấy xã hội Nhật Bản vẫn còn nhiều rào cản trong việc thực thi cải cách môi trường làm việc, ngay cả đối với những người nắm giữ vị trí quan trọng.
