Nhằm thu hẹp khoảng cách công nghệ với Mỹ và Trung Quốc, liên minh 44 đại gia công nghiệp Nhật Bản vừa bắt tay kích hoạt siêu dự án AI có chủ quyền. Dự án được bảo chứng bằng nguồn ngân sách khổng lồ từ chính phủ, hướng thẳng vào mục tiêu tối thượng là bảo vệ dữ liệu nội địa và nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành chế tạo quốc gia.
Liên minh Noetra và cú hích nghìn tỷ yen từ chính phủ
Ngày 16/7, liên minh gồm 44 tập đoàn hàng đầu xứ sở hoa anh đào như Sony Group, NEC, Honda Motor và SoftBank Corp đã chính thức ra mắt Noetra. Đây là công ty đầu não được thành lập để hiện thực hóa mô hình AI có chủ quyền cho Nhật Bản, vận hành hoàn toàn dựa trên nguồn dữ liệu do các doanh nghiệp trong nước nắm giữ.
Để hậu thuẫn cho bước đi chiến lược này, Chính phủ Nhật Bản cam kết rót vốn tối đa 1.000 tỷ yen, tương đương 6,16 tỷ USD. Một phần ngân sách khổng lồ này sẽ được chi dùng để thu mua khoảng 27.500 chip AI thế hệ mới Rubin của tập đoàn Nvidia và thiết lập một trung tâm điện toán chuyên dụng quy mô lớn tại Osaka, dự kiến đi vào hoạt động sớm nhất vào năm 2028. Mặc dù phần cứng vẫn phải phụ thuộc vào nguồn cung chip của Mỹ, nhưng việc tự phát triển mô hình cốt lõi ngay trong nước sẽ giúp Nhật Bản bảo đảm an toàn dữ liệu và an ninh quốc gia ở mức tuyệt đối.
Lộ trình tiến hóa của AI vật lý và mục tiêu đối đầu Trung Quốc
Thay vì đối đầu trực diện với các Big Tech Mỹ và Trung Quốc ở mảng AI tiêu dùng hoặc phòng thủ mạng, mô hình của Noetra chọn một lối đi riêng biệt là tập trung sâu vào các ứng dụng tại hiện trường sản xuất công nghiệp, tự động hóa nhà máy, robot và phương tiện giao thông.
Lộ trình phát triển được hoạch định rõ ràng với mục tiêu công bố mô hình AI nền tảng đầu tiên trong tài khóa 2026. Sau đó, hệ thống sẽ từng bước được nâng cấp để hoàn thiện khả năng xử lý hình ảnh, âm thanh vào tài khóa 2030, giúp AI có thể hiểu, dự đoán và tái tạo hoàn hảo các thông tin từ thế giới thực. Dự án còn thu hút sự hợp tác của 13 cơ sở nghiên cứu danh tiếng trong và ngoài nước, bao gồm Viện Khoa học Tokyo, Đại học Cambridge và Đại học Oxford nhằm tập trung nghiên cứu sâu về tạo hình ảnh, video và tối ưu hóa sự phối hợp giữa con người với robot.
Làn sóng tùy biến AI phủ kín các ngành công nghiệp cốt lõi
Đại diện Kawasaki Heavy Industries khẳng định ý nghĩa cốt lõi của dự án nằm ở khả năng biến khối tri thức và dữ liệu tại các nhà máy thành tài sản AI hoàn toàn của người Nhật. Từ mô hình nền tảng của Noetra, mỗi doanh nghiệp sẽ tự tinh chỉnh để phục vụ các bài toán thực tế của riêng mình.
Hiện tại, bản đồ ứng dụng AI từ các ông lớn tham gia đầu tư đang định hình rất rõ nét. Hitachi tiến hành tích hợp công nghệ vào hệ thống đường sắt, lưới điện và thiết bị nhà máy, trong khi Fanuc triển khai kết nối trực tiếp AI với hệ thống robot công nghiệp. Không dừng lại ở lĩnh vực chế tạo, Sony Group dự kiến ứng dụng AI nhằm rút ngắn thời gian sản xuất phim và trò chơi điện tử. Trong khi đó, doanh nghiệp vận tải SG Holdings tập trung tối ưu hóa thuật toán nâng cao tính ổn định cho hoạt động logistics, còn công ty xây dựng Kajima sử dụng AI để tối ưu hóa bản vẽ thiết kế và kế hoạch thi công.
Sự liên kết công tư này không chỉ dừng lại ở phần mềm mà còn lan tỏa sang cả phần cứng hỗ trợ AI vật lý. Điển hình như Honda đã chế tạo thành công một bàn tay robot có lực đầu ngón tay mạnh gấp đôi con người, đủ khả năng siết các con vít siêu nhỏ với đường kính chỉ 2 mm. Song song đó, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cũng công bố kế hoạch hỗ trợ thêm tối đa 10 tỷ yen cho nhiều nhánh nghiên cứu phụ trợ khác nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án.
