Trong cuộc họp báo trước chuyến thăm Paraguay, Hoàng Thái tử Akishino đã đưa ra những nhận định hiếm hoi và cẩn trọng liên quan đến quy định thừa kế ngai vàng chỉ dành cho nam giới, khẳng định nam hay nữ đều có khả năng đảm nhận tốt các vai trò Hoàng gia.
Tuyên bố của Hoàng Thái tử Akishino và bối cảnh chính trị
Phát biểu của người đứng thứ hai trong thứ tự kế vị ngai vàng thu hút sự chú ý đặc biệt từ dư luận:
-
Quan điểm về vai trò giới tính: Hoàng Thái tử Akishino khẳng định không có sự khác biệt giữa nam và nữ trong việc đảm nhận các nhiệm vụ Hoàng gia nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội.
-
Cảm xúc trước quy định mới: Khi được hỏi về việc chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi sửa đổi Luật Hoàng gia (giữ nguyên quy định chỉ nam giới thuộc dòng phụ hệ được kế vị), ông thừa nhận bản thân có “cảm xúc đan xen” và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xã hội cùng suy nghĩ về giải pháp tốt nhất.
-
Quy định đối với Hoàng gia: Là thành viên Hoàng tộc, ông không đưa ra các phát biểu mang tính chính trị trực tiếp mà lựa chọn cách diễn đạt vô cùng thận trọng.
Những điểm sửa đổi gây tranh cãi trong Luật Hoàng gia Nhật Bản
Đạo luật sửa đổi dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi nhận nhiều luồng ý kiến phản đối từ giới phân tích và công chúng:
-
Trật tự kế vị hiện hành: Ngai vàng hiện được xếp theo thứ tự lần lượt cho Hoàng Thái tử Akishino, Hoàng tử Hisahito (19 tuổi, cháu trai ông) và chú của Nhật hoàng (90 tuổi).
-
Vị thế của Công chúa Aiko: Mặc dù Công chúa Aiko (24 tuổi, con gái Nhật hoàng Naruhito) nhận được sự ủng hộ lớn từ công chúng, luật sửa đổi vẫn gạt cô khỏi cơ hội kế vị.
-
Quy định về nữ giới khi kết hôn: Nữ thành viên Hoàng gia kết hôn với thường dân được giữ tước vị và tiếp tục thực hiện nghĩa vụ Hoàng gia, nhưng chồng và con của họ không được công nhận là thành viên Hoàng tộc.
-
Cơ chế nhận con nuôi: Cho phép Hoàng gia nhận con nuôi là nam giới từ 15 tuổi chưa kết hôn thuộc các nhánh Hoàng gia xa theo dòng nam. Quy định này bị chỉ trích là mang tư tưởng trọng nam và gia trưởng.
Lịch sử và nỗi lo về sự thu hẹp của Hoàng gia
Luật kế vị hiện tại đang đặt ra những thách thức lớn đối với sự tồn tại lâu dài của Hoàng gia Nhật Bản:
-
Tiền lệ lịch sử: Nhật Bản từng có 8 vị nữ quân chủ trong lịch sử, với Nữ hoàng Gosakuramachi là người gần nhất trị vì (1762 – 1770).
-
Nguồn gốc quy định: Nguồn gốc quy định nam giới dòng phụ hệ nối ngôi được đưa vào luật từ năm 1890 và giữ lại trong phiên bản Luật Hoàng gia năm 1947.
-
Nguy cơ thu hẹp: Việc gạt bỏ sự tham gia kế vị của nữ giới bị cho là áp đặt hệ thống khắc nghiệt, đe dọa đến khả năng duy trì dòng dõi và ảnh hưởng tới những nỗ lực đưa Hoàng gia đến gần hơn với người dân của Thượng hoàng Akihito cùng Nhật hoàng Naruhito.
