Nền kinh tế Nhật Bản đang phải đối mặt với một hồi chuông cảnh báo lớn khi số lượng doanh nghiệp tuyên bố phá sản trong nửa đầu năm 2026 chính thức vượt mốc 5.000 trường hợp. Đây là mức thiệt hại nghiêm trọng nhất trong vòng 12 năm qua, phơi bày sức ép đè nặng từ tình trạng đồng Yên suy yếu, bão giá nguyên vật liệu và cuộc khủng hoảng nhân sự kéo dài.
Những con số “biết nói” về bức tranh kinh tế ảm đạm
Theo báo cáo khảo sát mới nhất từ Công ty nghiên cứu tín dụng Tokyo Shoko Research công bố ngày 8/7, các chỉ số về tình hình giải thể doanh nghiệp tại Nhật Bản đều tăng trưởng ở mức đáng báo động:
-
Kỷ lục hơn một thập kỷ: Trong giai đoạn từ tháng 1 đến hết tháng 6/2026, toàn nước Nhật ghi nhận 5.346 doanh nghiệp phá sản (chỉ tính các trường hợp có khoản nợ từ 10 triệu Yên trở lên). Con số này đánh dấu mức tăng 7,1% so với cùng kỳ năm ngoái và là lần đầu tiên chạm ngưỡng trên 5.000 vụ kể từ năm 2014.
-
Tháng 6 đen tối: Chỉ tính riêng trong tháng 6/2026, số vụ phá sản đã vọt lên 1.021 trường hợp, tăng đến 20,4% so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng là cột mốc đánh dấu lần đầu tiên sau 25 tháng, số doanh nghiệp đóng cửa trong một tháng vượt mức 1.000.
Nhóm doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chịu tổn thương nặng nề nhất
Khảo sát chuyên sâu từ Tokyo Shoko Research chỉ ra rằng, “cơn bão” suy thoái này không đánh đều vào toàn bộ nền kinh tế mà đang trực tiếp bóp nghẹt các cơ sở kinh doanh có quy mô vừa và nhỏ:
Sức kháng cự yếu ớt của dòng vốn nhỏ: Có tới 90% số doanh nghiệp phá sản là các đơn vị siêu nhỏ với quy mô dưới 10 lao động. Đồng thời, gần 80% trong tổng số các vụ việc ghi nhận mức nợ dưới 100 triệu Yên (khoảng 680.000 USD). Điều này chứng tỏ khối doanh nghiệp nhỏ — vốn là xương sống của nền kinh tế dân sinh Nhật Bản — đang bị tổn thương nghiêm trọng nhất do không có đủ bệ đỡ tài chính để phòng vệ trước các biến động vĩ mô.
Ba “gọng kìm” siết chặt hoạt động kinh doanh
Sự đổ vỡ mang tính hệ thống này được xác định bởi sự cộng hưởng từ ba nguyên nhân cốt lõi:
1. Áp lực lạm phát và chi phí đầu vào tăng vọt
Sự mất giá kỷ lục của đồng Yên khiến chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu thô và năng lượng leo thang mạnh mẽ. Số lượng doanh nghiệp phải tuyên bố phá sản do không gánh nổi chi phí đầu vào tăng cao đã nhảy vọt 27,6%, chạm mức 439 trường hợp so với cùng kỳ năm trước.
2. Khủng hoảng thiếu hụt nhân sự
Tình trạng già hóa dân số và thiếu nhân lực kéo dài tại Nhật Bản tiếp tục đẩy nhiều đơn vị vào thế bế tắc. Các vụ phá sản liên quan đến thiếu hụt lao động tăng mạnh 37,7%, lên mức 237 trường hợp.
3. Gánh nặng chi phí nhân công nhân đôi
Để giữ chân người lao động trong bối cảnh khan hiếm nhân lực, nhiều doanh nghiệp buộc phải tăng lương. Tuy nhiên, việc tăng chi phí nhân sự trong khi doanh thu không đổi đã trở thành “giọt nước tràn ly”. Số doanh nghiệp sụp đổ do chi phí nhân công tăng mạnh đã tăng gấp 2,4 lần, đạt 120 trường hợp.
Dịch vụ và Xây dựng: Hai “vùng đỏ” của làn sóng phá sản
Xét theo lĩnh vực ngành nghề, áp lực kinh tế đang phân hóa rõ rệt:
-
Ngành Dịch vụ: Đứng đầu danh sách chịu ảnh hưởng với 1.819 doanh nghiệp phá sản, tăng 7,2% so với năm ngoái.
-
Ngành Xây dựng: Xếp vị trí thứ hai khi ghi nhận 1.026 doanh nghiệp phải dừng hoạt động.
Giới phân tích và đại diện Tokyo Shoko Research đồng loạt đưa ra nhận định chung: Nếu lạm phát tiếp tục neo ở mức cao, đồng nội tệ không phục hồi ổn định và thị trường lao động chưa được giải bài toán thắt nút cổ chai, làn sóng phá sản tại xứ sở hoa anh đào sẽ còn tiếp tục diễn biến phức tạp và tăng tốc mạnh mẽ hơn nữa kể từ mùa thu năm nay.
