Nhật Bản chính thức thể hiện bước đi chiến lược mới nhằm tăng cường năng lực quốc phòng và đa dạng hóa nguồn cung vũ khí. Chuyến công du của Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi tới Úc và Ấn Độ trong tuần này đánh dấu nỗ lực vượt ra khỏi sự phụ thuộc truyền thống vào Mỹ, trong bối cảnh kho vũ khí của Washington đang bị tiêu hao đáng kể do các cuộc xung đột kéo dài.
Bối cảnh và động lực thay đổi
Sự điều chỉnh chính sách quốc phòng của Nhật Bản được thúc đẩy bởi những lo ngại thực tế về năng lực cung ứng của đồng minh số một:
-
Nguồn cung Mỹ eo hẹp: Chiến sự kéo dài tại Trung Đông và Ukraine đã làm cạn kiệt kho vũ khí, đặc biệt là vũ khí dẫn đường và tên lửa đánh chặn, của Mỹ cùng các đồng minh. Washington đối mặt với danh sách chờ kéo dài và hạn chế về năng lực sản xuất, không đảm bảo đáp ứng nhanh chóng nhu cầu của Nhật Bản khi xảy ra tình huống khẩn cấp.
-
Bài học từ xung đột hiện đại: Các nhà phân tích nhận định xung đột Nga – Ukraine cho thấy các cuộc chiến hiện đại có thể kéo dài, tiêu tốn lượng lớn vũ khí. Để duy trì khả năng răn đe, Nhật Bản cần chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài bằng cách củng cố ngành công nghiệp quốc phòng và hợp tác sản xuất.
-
Cam kết của Mỹ thiếu ổn định: Theo Giáo sư Yoichiro Sato, hành động quyết đoán của Trung Quốc trong khu vực cùng vai trò “thiếu ổn định” của Mỹ đang gây tổn hại đến uy tín về cam kết phòng thủ tập thể tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Do đó, Tokyo đang đẩy mạnh ngoại giao và nâng cao năng lực hàng hải với các cường quốc tầm trung.
Chi tiết chuyến công du của Bộ trưởng Shinjiro Koizumi
Chuyến thăm 3 ngày bắt đầu từ 18/8 của Bộ trưởng Shinjiro Koizumi tập trung vào việc hiện thực hóa các thỏa thuận hợp tác cụ thể:
1. Hợp tác với Úc và New Zealand tại Canberra
-
Hội đàm ba bên: Bộ trưởng Koizumi sẽ họp với các bộ trưởng quốc phòng Úc và New Zealand.
-
Hợp tác khinh hạm Mogami: Trọng tâm thảo luận là đề xuất xuất khẩu phiên bản nâng cấp của khinh hạm lớp Mogami (Nhật Bản) sang New Zealand. Wellington đang cân nhắc mẫu tàu này (đã được Úc lựa chọn) để thay thế đội tàu lớp Anzac đã cũ. Sự lựa chọn này được kỳ vọng tăng cường khả năng phối hợp tác chiến do New Zealand phụ thuộc nhiều vào Úc trong bảo dưỡng tàu chiến.
2. Thúc đẩy quan hệ quốc phòng với Ấn Độ tại New Delhi
-
Hệ thống liên lạc tàng hình Unicorn: Ông Koizumi sẽ hội đàm với Bộ trưởng Rajnath Singh về việc xuất khẩu hệ thống Unicorn (trang bị cho tàu Mogami) sang Ấn Độ. Hai bên đã đạt thỏa thuận nguyên tắc về các chi tiết kỹ thuật từ tháng 7.
-
Phát triển máy bay không người lái (drone): Hai nước có tiềm năng hợp tác phát triển drone, đặc biệt là các hệ thống bảo vệ căn cứ quân sự.
-
Hợp tác không quân: Nhật Bản dự kiến đưa tiêm kích F-2 sang Ấn Độ tham gia tập trận chung. F-2 có khả năng đa nhiệm (tiêm kích – tấn công) được New Delhi quan tâm do ưu tiên sản xuất trong nước và những hạn chế chuyển giao công nghệ của Mỹ đối với F-35. Trước đó, năm 2023, hai nước đã tổ chức cuộc diễn tập phòng không song phương đầu tiên tại Nhật Bản.
