Quyết định siết chặt quy trình giám sát song hành với nghĩa vụ hỗ trợ an sinh của Tokyo đánh dấu bước chuyển quan trọng hướng tới xây dựng một thị trường lao động bền vững và minh bạch.
TOKYO (KYODO) – Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản vừa chính thức thông qua dự thảo sửa đổi hướng dẫn dành cho các cơ sở sản xuất và doanh nghiệp có sử dụng lao động nước ngoài. Bước đi chiến lược này diễn ra trong bối cảnh lực lượng lao động ngoại quốc đã chạm mốc kỷ lục lịch sử với hơn 2,57 triệu người tính đến tháng 10/2025. Con số ấn tượng này không chỉ khẳng định vai trò ngày càng không thể thay thế của nguồn nhân lực quốc tế đối với nền kinh tế xứ sở hoa anh đào, mà còn đặt ra yêu cầu cấp bách về việc đổi mới tư duy quản trị quốc gia.
Siết chặt kỷ cương và minh bạch hóa thị trường
Trọng tâm của dự thảo sửa đổi lần này hướng trực tiếp vào việc nâng cao tính tự giác và trách nhiệm pháp lý của người sử dụng lao động. Theo hướng dẫn mới, các doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ khai báo một cách đầy đủ, chính xác và kịp thời trong cả hai bước ngoặt nhân sự: khi tiến hành tuyển dụng mới và khi người lao động nghỉ việc.
Đặc biệt, nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng lao động bất hợp pháp vốn gây ra nhiều hệ lụy an ninh xã hội, Chính phủ Nhật Bản khuyến khích các doanh nghiệp chủ động ứng dụng công nghệ số thông qua các phần mềm xác thực thẻ cư trú. Giải pháp kỹ thuật này cho phép nhận diện nhanh chóng các loại giấy tờ giả mạo ngay từ vòng hồ sơ, thiết lập một hàng rào bảo vệ vững chắc để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật trên thị trường việc làm.
Từ quản lý hành chính đến tư duy đồng hành nhân văn
Tuy nhiên, giá trị chính luận sâu sắc của văn bản sửa đổi này không chỉ dừng lại ở các biện pháp chế tài hay siết chặt quản lý, mà nằm ở việc định hình nghĩa vụ đồng hành mang tính nhân văn của doanh nghiệp. Lần đầu tiên, vai trò hỗ trợ toàn diện cho người lao động nước ngoài được quy định một cách cụ thể và mang tính định hướng cao.
Các doanh nghiệp hiện được yêu cầu phải chủ động kiến tạo môi trường, hỗ trợ người lao động nước ngoài trong việc học tập ngôn ngữ bản xứ, nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp. Đồng thời, chủ doanh nghiệp có trách nhiệm bảo đảm một không gian làm việc an toàn, ổn định và bình đẳng về mặt quyền lợi.
Sự thay đổi mang tính bản chất này cho thấy giới chức Nhật Bản đã nhìn nhận người lao động nước ngoài không đơn thuần là nguồn cung nhân lực tạm thời để khỏa lấp khoảng trống già hóa dân số, mà là một thành tố hữu cơ, một lực lượng thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia.
Đối với cộng đồng người nước ngoài tại Nhật Bản, bao gồm hàng trăm nghìn kỹ sư và thực tập sinh Việt Nam, khung pháp lý mới này sẽ là tấm lá chắn bảo vệ quyền lợi chính đáng, giúp họ giảm thiểu rủi ro bị bóc lột hoặc làm việc trong môi trường kém an toàn. Việc Nhật Bản chọn cách nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp thay vì chỉ tạo áp lực lên người lao động là một minh chứng cho thấy tư duy quản trị văn minh, cởi mở, hướng tới mục tiêu xây dựng một xã hội đa văn hóa hài hòa và thịnh vượng./.
