Ngày 24/9/2026, Chính phủ Nhật Bản cho biết đang xem xét kế hoạch đưa robot hình người trang bị trí tuệ nhân tạo (AI) vào phục vụ Lực lượng Phòng vệ (SDF), nhằm giải quyết tình trạng suy giảm nguồn nhân lực tuyển dụng.
Giải bài toán thiếu hụt nhân lực bằng công nghệ AI vật lý
Bộ Quốc phòng Nhật Bản định hướng ứng dụng công nghệ robot cho các nhóm nhiệm vụ phi tác chiến:
-
Tối ưu hóa nguồn lực: Robot sẽ đảm nhận các công việc như tuần tra căn cứ, hỗ trợ hậu cần, trinh sát và tham gia cứu hộ tại các khu vực nguy hiểm, giúp quân nhân tập trung vào những nhiệm vụ tác chiến trọng yếu.
-
Đặc tính của AI vật lý: Công nghệ “AI vật lý” cho phép robot phân tích dữ liệu cảm biến để tương tác trực tiếp với môi trường thực tế và vận hành linh hoạt trên hạ tầng sẵn có của con người.
-
Phương thức triển khai: Cơ quan Mua sắm, Công nghệ và Hậu cần (ATLA) thuộc Bộ Quốc phòng Nhật Bản sẽ chủ trì dự án, đồng thời dự kiến tổ chức các cuộc thi trình diễn công nghệ để tuyển chọn giải pháp từ các trường đại học và doanh nghiệp tư nhân.
Thận trọng trước nguy cơ rủi ro trong tác chiến
Chính phủ Nhật Bản duy trì quan điểm chừng mực và không ủng hộ việc sử dụng robot hình người cho các nhiệm vụ chiến đấu trực tiếp:
-
Rủi ro nhận diện mục tiêu: Giới chức cảnh báo nguy cơ hệ thống AI nhận diện sai lệch giữa lực lượng đồng minh và đối phương, hoặc giữa người tham chiến và thường dân trong môi trường tác chiến phức tạp.
-
Thiếu chuẩn mực quốc tế: Đại diện nhóm chuyên trách an ninh thuộc đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền khẳng định Nhật Bản không có kế hoạch trang bị vũ khí cho robot hình người để tham gia chiến đấu.
-
Bảo đảm quyền kiểm soát của con người: Mọi ứng dụng công nghệ đều giữ nguyên tắc con người là chủ thể đưa ra các quyết định tác chiến quan trọng.
Tăng cường vị thế của AI trong chiến lược an ninh quốc gia
Kế hoạch phát triển robot hình người nằm trong lộ trình hiện đại hóa hạ tầng quốc phòng tổng thể của Nhật Bản:
-
Đưa AI vào hệ thống chỉ huy: Trong đề xuất ngân sách tài khóa tiếp theo, Bộ Quốc phòng Nhật Bản dự kiến thử nghiệm “vệ tinh AI chiến thuật” nhằm xử lý lượng lớn dữ liệu không gian và hỗ trợ định hướng tên lửa.
-
Cập nhật văn kiện an ninh: Nhật Bản dự kiến sửa đổi các văn kiện quốc phòng chiến lược vào cuối năm 2026, trong đó xác định AI là một trụ cột quan trọng để tăng cường năng lực phòng thủ quốc gia.
