Hàng loạt địa phương tại Nhật Bản đang bước vào cuộc đua quyết liệt nhằm giành vị trí “thủ đô thứ hai” sau khi Quốc hội nước này thông qua kế hoạch lập trung tâm hành chính dự phòng cho Tokyo nhằm đảm bảo bộ máy nhà nước vận hành liên tục nếu xảy ra thảm họa.
Bối cảnh và động lực thành lập thủ đô dự phòng
Sau 158 năm giữ vị thế trung tâm hành chính, kinh tế và văn hóa duy nhất, Tokyo đang đứng trước yêu cầu phải có một phương án dự phòng chiến lược:
-
Rủi ro thiên tai tiềm ẩn: Nhật Bản nằm trên “Vành đai lửa” Thái Bình Dương với nguy cơ cao chịu ảnh hưởng bởi các trận siêu động đất. Trận thảm họa động đất – sóng thần năm 2011 đã phơi bày mức độ dễ bị tổn thương của vùng thủ đô.
-
Mục tiêu duy trì bộ máy: Quốc hội Nhật Bản thông qua dự luật lập thủ đô thứ hai nhằm đảm bảo hoạt động của chính phủ không bị gián đoạn khi xảy ra thiên tai hoặc tình huống khẩn cấp.
-
Giảm tải đô thị và phân bổ nguồn lực: Kế hoạch này được kỳ vọng giúp tái phân bố dân cư, giảm áp lực tập trung hơn 37 triệu người tại vùng đô thị Tokyo và thúc đẩy kinh tế các vùng miền.
Cuộc đua thu hút hàng trăm triệu USD giữa các địa phương
Sáng kiến này đã kích hoạt cuộc cạnh tranh sôi động giữa 13 chính quyền địa phương nhờ kỳ vọng về dòng vốn đầu tư, ưu đãi thuế và cơ hội hồi sinh đô thị:
-
Các ứng viên hàng đầu: Trung tâm kinh tế Osaka, thành phố Fukuoka ở phía Nam, tỉnh đảo Hokkaido ở phía Bắc và thành phố Nagoya đều tích cực vận động tranh suất.
-
Chiến dịch truyền thông rầm rộ: Nhiều lãnh đạo địa phương liên tục tổ chức họp báo, thành lập tổ công tác chuyên trách. Đáng chú ý, Osaka ra mắt linh vật “Nyaniwa Fukumaru” để thu hút sự chú ý, trong khi Hokkaido nhấn mạnh lợi thế nằm xa rãnh địa chấn Nankai.
-
Quy trình lựa chọn: Thủ tướng Sanae Takaichi sẽ là người đưa ra quyết định cuối cùng dựa trên bộ tiêu chí chọn lựa do Nội các xây dựng trong những tháng tới.
Tranh cãi và các góc nhìn trái chiều
Dù nhận được sự ủng hộ về mặt phòng ngừa rủi ro, kế hoạch này vẫn vấp phải nhiều luồng ý kiến phản biện từ giới chuyên gia và các nghị sĩ đối lập:
-
Lo ngại về chi phí và địa chất: Một số chuyên gia chỉ ra rằng dự luật chưa đánh giá kỹ mức độ ổn định nền đất của các thành phố ứng viên. Đồng thời, việc xây dựng các cơ sở hành chính dự phòng tốn kém nguồn ngân sách lớn.
-
Nguy cơ rủi ro địa chấn tương tự: Các nghị sĩ đối lập cho rằng ứng viên hàng đầu như Osaka cũng nằm trong vùng có nguy cơ động đất, khiến mục tiêu phòng ngừa thảm họa chưa thực sự tối ưu.
-
Giải pháp thay thế: Nhóm phản đối cho rằng Nhật Bản nên tập trung ngân sách củng cố hạ tầng phòng thủ thiên tai ngay tại Tokyo, thay vì đầu tư tốn kém để tạo ra một siêu đô thị mới.
