Thượng viện Nhật Bản ngày 17/7 đã chính thức thông qua luật hình sự hóa hành vi mạo phạm quốc kỳ nước này. Biện pháp pháp lý mới nhận được sự ủng hộ từ liên minh cầm quyền và một số đảng đối lập, bất chấp những tranh cãi gay gắt và lo ngại sâu sắc về nguy cơ vi hiến đối với quyền tự do ngôn luận.
Đạo luật mới quy định mức hình phạt nghiêm khắc đối với bất kỳ ai công khai làm hư hỏng, loại bỏ hoặc làm biến dạng lá cờ Nhật Bản theo cách được coi là có khả năng gây ra “sự khó chịu hoặc ghê tởm cực độ cho người khác”.
Khung hình phạt mới và những trường hợp ngoại lệ
Luật dự kiến có hiệu lực ngay từ đầu tháng 8/2026. Theo đó, những cá nhân vi phạm sẽ phải đối mặt với án tù lên đến hai năm hoặc bị phạt tiền tối đa 200.000 yên (tương đương khoảng 1.250 USD).
Quy định mới định nghĩa rõ quốc kỳ là đối tượng hữu hình thường được công nhận theo Đạo luật về Quốc kỳ và Quốc ca Nhật Bản. Nhằm tránh các tranh chấp pháp lý không đáng có trong đời sống và nghệ thuật, các nhà lập pháp đã thống nhất loại trừ một số trường hợp đặc biệt:
-
Các lá cờ thu nhỏ được sử dụng để trang trí thực phẩm.
-
Hình ảnh lá cờ xuất hiện trong các tác phẩm hội họa, manga, anime, trò chơi điện tử.
-
Các sản phẩm hình ảnh được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Đáng chú ý, Đảng Dân chủ vì Nhân dân (DPP) đối lập ban đầu đã yêu cầu loại bỏ một điều khoản có thể trừng phạt các cá nhân tự ghi lại hành vi mạo phạm cờ của chính mình rồi chia sẻ trực tuyến. Sau khi điều chỉnh này được thông qua tại Hạ viện vào tháng Sáu, DPP đã đồng ý bỏ phiếu thuận tại Thượng viện cùng với đảng Sanseito, liên minh cầm quyền của Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Đổi mới Nhật Bản (Nippon Ishin no Kai).
Tranh cãi pháp lý về quyền tự do ngôn luận
Quyết định lập pháp này đang vấp phải làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ giới học giả và các chính trị gia cấp tiến. Nhiều nhà phê bình cảnh báo rằng những cụm từ mang tính chủ quan như “gây khó chịu cực độ” có thể bị lạm dụng để hạn chế quyền tự do tư tưởng, tự do ngôn luận và tạo ra sự mơ hồ trong việc thực thi pháp luật.
Trong phiên điều trần của Ủy ban Nội các Thượng viện diễn ra trước đó, hai học giả luật hiến pháp hàng đầu do phe đối lập mời làm chứng đã đồng loạt khẳng định biện pháp này có dấu hiệu vi hiến rõ rệt. Phát biểu tại phiên họp toàn thể ngày 17/7, nghị sĩ Ayaka Shiomura thuộc Đảng Dân chủ Lập hiến đối lập chính đã kịch liệt lên án đạo luật mới là “nguy hiểm” và là một đòn “tấn công trực diện vào nền tảng của các quyền cơ bản của con người được Hiến pháp bảo đảm”.
Ở chiều ngược lại, các nghị sĩ bảo thủ khẳng định luật mới là cần thiết để bảo vệ phẩm giá quốc gia và lấp đầy một lỗ hổng pháp lý kéo dài. Từ trước đến nay, Bộ luật Hình sự Nhật Bản chỉ trừng phạt hành vi mạo phạm cờ nước ngoài tại Nhật Bản nhưng lại hoàn toàn bỏ ngỏ chế tài đối với hành vi mạo phạm chính cờ Nhật Bản. Dù vấp phải sự phản đối của giới luật học, đạo luật vẫn nhận được sự đồng thuận lớn từ xã hội với 61,7% người dân được hỏi ủng hộ hình sự hóa hành vi này trong cuộc thăm dò dư luận của FNN-Sankei.
