Trong một động thái tạo tiền lệ chưa từng có, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã chính thức xác nhận việc một tàu khu trục tên lửa thuộc Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) tiến hành diễn tập bắn súng máy ngay trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản. Sự kiện diễn ra vào ngày 19/7/2026 tại khu vực Tây Thái Bình Dương không chỉ đánh dấu một nấc thang mới trong các hoạt động quân sự của Bắc Kinh xung quanh quần đảo Nhật Bản, mà còn gián tiếp hé lộ mức độ phối hợp tác chiến ngày càng gia tăng giữa lực lượng hải quân Trung Quốc và Nga.
Chi tiết diễn biến và vị trí chiến lược của đợt diễn tập
Theo dữ liệu giám sát từ Lực lượng Phòng vệ Trên biển Nhật Bản (JMSDF), chuỗi hoạt động quân sự này được ghi nhận tại vùng biển phía tây nam đảo Okinotorishima — điểm cực nam có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng của Nhật Bản trên Thái Bình Dương.
-
Đội hình tuần tra chung: Lực lượng chức năng Nhật Bản phát hiện một cụm tàu chiến liên hợp đang di chuyển theo hướng đông bắc. Hạm đội này bao gồm 2 tàu khu trục tên lửa và 1 tàu tiếp vận hạng nặng của Hải quân Trung Quốc, đi cùng 1 tàu hộ vệ tên lửa của Hải quân Nga.
-
Hành vi thực hoa lực: Trong quá trình di chuyển, một tàu khu trục tên lửa của Trung Quốc đã tách đội hình hoặc giảm tốc độ để thực hiện bài huấn luyện bắn súng máy thực địa. Vị trí diễn tập được xác định cách đảo Okinotorishima khoảng 180 km về phía tây nam, hoàn toàn nằm sâu bên trong phạm vi 200 hải lý thuộc Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản.
-
Quy trình cảnh báo hàng hải: Trước khi nổ súng, phía Trung Quốc đã phát thông báo qua hệ thống vô tuyến hàng hải quốc tế nhằm cảnh báo các phương tiện tàu thuyền di chuyển quanh khu vực. Thời điểm này, tàu hộ vệ Nga cũng duy trì vị trí hiện diện ở vùng biển lân cận để phối hợp bảo vệ hoặc quan sát.
Bước ngoặt pháp lý và tác động tới an ninh khu vực
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử ghi nhận, Bộ Quốc phòng Nhật Bản phải công khai phát đi thông báo xác nhận một quốc gia nước ngoài tiến hành bài tập bắn đạn thật trong vùng EEZ của mình. Dù Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982) cho phép quyền tự do hàng hải và hàng không trong EEZ, việc tiến hành các bài tập quân sự sử dụng vũ khí thực địa vẫn luôn là chủ đề tranh cãi gay gắt giữa các quốc gia ven biển và các quốc gia sử dụng vùng biển.
-
Hiểm họa đối với an toàn hàng hải: Tokyo nhận định việc xả đạn thật — dù là vũ khí bộ binh hay pháo hạm — tại khu vực có mật độ giao thương cao đều tiềm ẩn rủi ro trực tiếp đến tính mạng và tài sản của các tàu thương mại lẫn tàu cá dân sự đang lưu thông.
-
Thông điệp răn đe địa chính trị: Việc chọn khu vực Okinotorishima làm nơi diễn tập mang tính toán chiến lược rõ rệt. Bắc Kinh từ lâu đã tranh chấp quy chế pháp lý của Okinotorishima, cho rằng đây chỉ là “bãi đá” chứ không phải “đảo”, do đó không có quyền có EEZ 200 hải lý. Động thái bắn đạn thật lần này là một bước đi thực tế nhằm thách thức tuyên bố chủ quyền và quyền tài khoản tài nguyên của Nhật Bản đối với vùng biển xung quanh.
-
Sự kết hợp Nga – Trung: Sự xuất hiện đồng thời của tàu chiến Nga cho thấy hai quốc gia đang tích cực thể hiện năng lực phối hợp răn đe trên tuyến Chuỗi đảo thứ nhất và thứ hai, đáp trả lại các cuộc diễn tập chung gần đây giữa Mỹ, Nhật Bản và các đồng minh NATO tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Phản ứng ngoại giao và thế trận giám sát của Tokyo
Ngay sau khi xác minh các dữ liệu kỹ thuật từ radar và tàu tuần tra, Chính phủ Nhật Bản đã kích hoạt các biện pháp ứng phó ngoại giao và quân sự cấp bộ:
-
Giao thiệp ngoại giao khẩn cấp: Bộ Quốc phòng phối hợp với Bộ Ngoại giao Nhật Bản đã liên lạc trực tiếp với phía Trung Quốc qua đường dây nóng và các kênh ngoại giao chính thức để bày tỏ sự phản đối, đồng thời yêu cầu Bắc Kinh không lặp lại các hoạt động nguy hiểm tương tự.
-
Tăng cường cảnh giới hàng hải: Lực lượng Phòng vệ Trên biển Nhật Bản đã cắt cử các tàu tuần tra và máy bay trinh sát P-3C/P-1 liên tục bám đuôi, giám sát chặt chẽ đường đi cùng mọi biến động của đội tàu liên hợp Nga – Trung khi chúng tiếp tục hành trình trên Thái Bình Dương.
Sự việc này dự báo sẽ tiếp tục làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ song phương Nhật – Trung, đồng thời thúc đẩy Tokyo đẩy nhanh tiến độ củng cố năng lực phòng thủ tại các đảo xa và thắt chặt hơn nữa liên minh an ninh với Mỹ cùng các đối tác trong khu vực.
