Những ngày giữa tháng 5/2026, thời tiết Nhật Bản dịu lại sau đợt nắng nóng kéo dài. Tại căn bếp nhỏ ở quận Asahi (Yokohama), bà Tống Kim Giao vừa thưởng thức những trái vải tươi mọng nước vừa mỉm cười: “Người Huế gọi đây là vải Trạng Nguyên. Không ngờ quả vải ở Nhật mà lại ngon hơn cả mua tại Việt Nam”. Số vải bà Kim Giao đang ăn là một phần trong những lô hàng đầu tiên của vải tươi mùa 2026 vừa tới Nhật Bản. Cách đó hơn 40 km, tại quận Shibuya (Tokyo), bé Kim Trà My sinh ra và lớn lên tại Nhật cũng đang thưởng thức vị ngọt của những trái vải đầu mùa. Với nhiều trẻ em gốc Việt tại Nhật, vải là loại trái cây “koukyu” – cao cấp, hiếm gặp, gắn với hình ảnh mùa hè quê nhà. Với cộng đồng người Việt xa xứ, trái vải không chỉ là một loại quả, mà còn là ký ức, là hương vị của quê hương. Nhưng để những trái vải tươi ấy có mặt trên bàn ăn, phía sau là cả một chuỗi nỗ lực bền bỉ của nông dân, doanh nghiệp và các nhà nhập khẩu tại Nhật Bản.
Theo bà Nguyễn Khánh Ly, đại diện Công ty TNHH Senkyu, đơn vị nhiều năm nhập khẩu vải tươi Việt Nam vào Nhật Bản mùa vụ 2026 là một năm đầy thách thức. Sản lượng vải xuất khẩu sang Nhật giảm so với 2025, đặc biệt ở phân khúc hàng chất lượng cao vận chuyển bằng đường hàng không. Nguyên nhân chính đến từ thời tiết bất lợi trong giai đoạn ra hoa, đậu quả, khiến nhiều vùng trồng tại Bắc Giang và Hải Dương giảm năng suất. Tại các vùng trọng điểm như Lục Ngạn và Thanh Hà, tỷ lệ đậu quả thấp, kích cỡ quả không đồng đều như năm được mùa 2025. Dù vậy, các vùng đạt chuẩn VietGAP/GlobalGAP vẫn giữ được độ ngọt và màu sắc đẹp, những yếu tố then chốt để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường Nhật Bản. Đây cũng là lý do lượng khách hàng Nhật tăng đều qua từng năm, cho thấy vải Việt Nam đang vượt ra khỏi phạm vi tiêu thụ trong cộng đồng người Việt để trở thành trái cây cao cấp theo mùa tại Nhật. Không chỉ sản lượng giảm, chi phí logistics năm nay cũng tăng mạnh. Giá nhiên liệu hàng không, chi phí vận chuyển quốc tế và yêu cầu bảo quản lạnh nghiêm ngặt khiến giá thành nhập khẩu đội lên đáng kể. Mùa vụ lại ngắn hơn do thời tiết nóng lên nhanh, buộc doanh nghiệp phải “chạy đua” trong khung thời gian thu hoạch, đóng gói, vận chuyển rất hẹp.
Trao đổi với phóng viên VietnamJapanToday, bà Nguyễn Khánh Ly cho biết Senkyu vẫn duy trì kế hoạch nhập khẩu sản lượng lớn dù thị trường biến động: “Năm 2026, việc tuyển chọn lô hàng đạt chuẩn khó hơn do sản lượng giảm. Nhưng lợi thế của chúng tôi là mạng lưới phân phối đã được xây dựng nhiều năm, từ siêu thị, cửa hàng thực phẩm đến khách hàng online. Năm nay, kênh tăng trưởng mạnh nhất là bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử. Chúng tôi không chỉ bán trái cây, mà xây dựng niềm tin khi khách hàng Nhật ngày càng quen và đánh giá cao hương vị đặc trưng của vải Việt Nam”, bà Ly chia sẻ.
Trái cây Việt Nam đang từng bước chinh phục thị trường Nhật Bản
Việc chuẩn hóa vùng trồng, áp dụng nghiêm ngặt quy trình xử lý hơi nước nóng (VHT), tuân thủ tiêu chuẩn GlobalGAP, VietGAP, cùng với mở rộng hệ thống phân phối và tăng cường truyền thông về nguồn gốc, chất lượng, đang giúp trái cây Việt Nam xây dựng thương hiệu bền vững tại Nhật Bản. Không chỉ vải thiều, các loại trái cây khác như chuối, thanh long ruột đỏ… cũng đang mở rộng thị phần. Thành công của trái vải trở thành mô hình tham chiếu quan trọng cho chiến lược dài hạn của nông sản Việt tại thị trường Nhật – một thị trường khó tính nhưng đầy tiềm năng.
Từ ngày 10–14/6/2026, chuỗi sự kiện “Tuần hàng Việt Nam 2026” sẽ diễn ra tại Trung tâm thương mại AEON Laketown (Saitama). Gian hàng Việt Nam dự kiến thu hút đông đảo người tiêu dùng Nhật với không gian trưng bày nông sản đặc sắc, trong đó vải tươi tiếp tục là điểm nhấn nổi bật, góp phần quảng bá mạnh mẽ hình ảnh nông sản Việt Nam tại Nhật Bản.
