Bộ Tài chính Nhật Bản đã triển khai đợt can thiệp ngoại hối quy mô kỷ lục lên tới gần 74 tỷ USD trong vòng một tháng nhằm cứu đà suy yếu của đồng nội tệ. Mặc dù tạo ra hiệu ứng phục hồi ngắn hạn, sức ép từ chênh lệch lãi suất và biến động giá năng lượng toàn cầu nhanh chóng kéo tỷ giá quay trở lại ngưỡng nguy cơ.
Bỏ ra hàng chục tỷ USD đổi lấy đợt phục hồi ngắn hạn
Cuối tháng 4, khi giá trị đồng yên chạm mốc 160,72 JPY/USD – vùng thấp nhất trong gần hai thập kỷ, nhà chức trách Nhật Bản đã tung gói can thiệp có quy mô lớn nhất lịch sử. Nhật Bản đã xả nguồn dự trữ ngoại hối bằng đồng USD để mua lại đồng yên nhằm chặn đà rơi tự do.
Tuy nhiên, hiệu lực của biện pháp can thiệp thị trường nhanh chóng suy giảm:
-
Sự sụt giảm dự trữ ngoại hối: Quy mô dự trữ ngoại hối của Nhật Bản đã thu hẹp từ mức khoảng 1.170 tỷ USDxuống còn 1.090 tỷ USD chỉ sau một tháng triển khai giao dịch.
-
Tỷ giá tái lập vùng rủi ro: Chỉ một thời gian ngắn sau đợt can thiệp, tỷ giá lại giao động xoay quanh ngưỡng 160 JPY/USD, buộc Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama liên tục đưa ra thông điệp cảnh báo về khả năng tiếp tục hành động.
Ba áp lực cộng hưởng đe dọa giá trị đồng nội tệ
Giới phân tích tài chính quốc tế chỉ ra ba nguyên nhân cốt lõi khiến đà giảm giá của đồng yên chưa thể cắt đứt:
-
Rủi ro từ khủng hoảng năng lượng: Xung đột địa chính trị tại Trung Đông gây áp lực lên giá dầu thô. Với đặc thụ phụ thuộc hơn 95% nguồn cung dầu từ khu vực này, Nhật Bản buộc phải gia tăng chi tiêu bằng đồng USD để thanh toán hóa đơn năng lượng.
-
Khoảng cách lãi suất sâu sắc giữa BOJ và Fed: Dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã điều chỉnh tăng lãi suất lên mức cao nhất trong 30 năm, mặt bằng chung vẫn thấp hơn đáng kể so với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Dòng vốn tiếp tục tháo chạy khỏi Nhật Bản để tìm kiếm lợi suất cao hơn tại Mỹ.
-
Tâm lý đầu cơ thị trường: Sự bất định về lộ trình thắt chặt tiếp theo của BOJ khiến các quỹ đầu cơ duy trì vị thế bán khống đồng yên, biến các đợt can thiệp của chính phủ thành giải pháp mang tính ứng phó tạm thời.
Bài toán đánh đổi kinh tế và áp lực chính sách
Khác với các giai đoạn trước khi đồng yên yếu mang lại lợi thế xuất khẩu và du lịch, đà sụt giảm hiện nay đang tác động tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế:
Chi phí nhập khẩu nguyên liệu gia tăng áp lực chi phí lên doanh nghiệp, đồng thời trực tiếp đẩy giá thực phẩm và năng lượng sinh hoạt của người dân lên cao. Bên cạnh đó, đồng yên quá thấp cũng tạo ra các rào cản ngoại giao thương mại với Mỹ.
Nhiều chuyên gia tài chính cùng phía Mỹ nhận định, giải pháp mang tính gốc rễ không nằm ở việc tiêu tốn dự trữ ngoại hối mà đòi hỏi BOJ phải chủ động thu hẹp khoảng cách lãi suất, đưa giá trị đồng tiền phản ánh đúng các yếu tố kinh tế vĩ mô nền tảng.
