Kế hoạch huy động 370.000 tỷ yên vốn đầu tư công – tư đến năm 2040 của chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi đang tạo ra làn sóng phản ứng trái ngược. Trong khi thị trường tài chính đón nhận với sự lạc quan lớn, giới lãnh đạo doanh nghiệp Nhật Bản lại bày tỏ nhiều băn khoăn về tính khả thi cùng sự thiếu hụt các cơ chế triển khai cụ thể.
Băn khoăn về tính khả thi và cơ chế triển khai thực tế
Bản định hướng chính sách kinh tế và tài khóa thường niên của chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu thu hút 370.000 tỷ yên(khoảng 2.300 tỷ USD) vốn đầu tư vào các lĩnh vực đột phá nhằm tạo động lực tăng trưởng mới đến năm tài khóa 2040.
Dù thị trường tài chính phản ứng tích cực – tiêu biểu là quỹ Growth Strategy Focus Japan của Sumitomo Mitsui DS đã huy động thành công 50 tỷ yên ngay đợt chào bán đầu tiên – cộng đồng doanh nghiệp trực tiếp thực thi lại chỉ ra nhiều điểm nghẽn:
-
Phạm vi ưu tiên quá rộng: Lãnh đạo các tập đoàn sản xuất nhận định việc định hướng trải dài trên 17 lĩnh vực khác nhau khiến chính sách bị phân tán, thiếu trọng tâm chiến lược cốt lõi.
-
Cơ chế hợp tác mơ hồ: Chủ tịch Mitsubishi Electric Kei Uruma đánh giá cách thức phối hợp giữa khu vực công và tư nhân vẫn chưa được làm rõ.
-
Rào cản pháp lý: Chủ tịch Tập đoàn Tài chính Mitsubishi UFJ Hironori Kamezawa nhấn mạnh doanh nghiệp cần các giải pháp nới lỏng quy định cụ thể hơn để giải phóng dòng vốn đầu tư mạo hiểm và chấp nhận rủi ro.
Áp lực gia tăng năng lực cạnh tranh và yêu cầu sự đồng thuận quốc gia
Bất chấp những lo ngại về chi tiết vận hành, Liên đoàn Doanh nghiệp Nhật Bản (Keidanren) vẫn thể hiện sự ủng hộ đối với khung định hướng lớn bằng việc nâng mục tiêu đầu tư tư nhân trong nước lên mốc 250.000 tỷ yên.
Sự đồng thuận này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Nhật Bản đang chịu áp lực hạ tầng sản xuất tụt hậu:
-
Tăng trưởng tài sản vốn thấp: Dữ liệu từ OECD chỉ ra trong hai thập kỷ qua, tài sản vốn của các doanh nghiệp Mỹ đã tăng khoảng 1,6 lần, trong khi con số này tại Nhật Bản chỉ đạt khiêm tốn ở mức 7%.
-
Bài học lịch sử về sự đồng thuận: Giới phân tích đối chiếu kế hoạch hiện tại với “Kế hoạch tăng gấp đôi thu nhập” thập niên 1960 thời Thủ tướng Hayato Ikeda. Thành công rực rỡ khi đó đến từ việc tham vấn rộng rãi giữa chính phủ, doanh nghiệp, công đoàn và giới học giả.
Các chuyên gia cảnh báo nếu chính phủ Takaichi không sớm xây dựng một diễn đàn thảo luận sâu rộng để tạo niềm tin thực chất cho giới công nghiệp, đại kế hoạch 370.000 tỷ yên sẽ đối mặt với nguy cơ trở thành một tuyên bố mang tính chính trị hơn là một chiến lược tái thiết kinh tế khả thi.
