Nửa đầu năm 2026 chứng kiến bức tranh kinh tế nhiều trầm lắng tại Nhật Bản khi số lượng doanh nghiệp phá sản chính thức vượt mốc 5.000 trường hợp. Sự sụt giá của đồng Yên, áp lực lạm phát và đà suy giảm nhân lực kéo dài đang giáng đòn nặng nề vào khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Cột mốc đáng ngại kể từ năm 2014
Báo cáo khảo sát từ công ty nghiên cứu tín dụng Tokyo Shoko Research công bố ngày 8/7 ghi nhận 5.346 vụ phá sản (áp dụng với các đơn vị có khoản nợ từ 10 triệu Yên, tương đương 62.000 USD trở lên) trong 6 tháng đầu năm 2026. Con số này phản ánh mức tăng 7,1% so với cùng kỳ năm ngoái và là lần đầu tiên quy mô phá sản nửa đầu năm vượt mốc 5.000 vụ tính từ năm 2014.
Biến động tiêu cực này thậm chí gia tăng nhanh hơn trong tháng 6 với 1.021 trường hợp (tăng 20,4%), đánh dấu lần đầu tiên sau 25 tháng số vụ phá sản theo tháng vượt ngưỡng bốn chữ số.
Doanh nghiệp siêu nhỏ chịu sức ép nặng nề nhất
Dữ liệu cho thấy rủi ro tài chính đang tập trung gay gắt ở khu vực doanh nghiệp quy mô nhỏ – nhóm vốn có khả năng tự cân đối tài chính mỏng và dư địa hấp thụ chi phí hạn chế:
-
Quy mô nhân sự: Các công ty dưới 10 lao động chiếm đến 90% tổng số vụ phá sản.
-
Quy mô tài chính: Các đơn vị có khoản nợ dưới 100 triệu Yên chiếm gần 80%.
Tác động kép từ đà tăng chi phí và khủng hoảng nhân lực
Mối đe dọa lớn nhất đối với sức vận hành của các doanh nghiệp đến từ hai yếu tố then chốt:
-
Bão giá và tỷ giá Yên yếu: Số vụ phá sản do áp lực giá cả đầu vào tăng lên 439 trường hợp (tăng 27,6%). Đồng Yên suy yếu khiến chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu, năng lượng bị đẩy lên cao, trong khi nhiều doanh nghiệp bán lẻ và nhà hàng không thể tiếp tục chuyển phần chi phí này sang giá bán do người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.
-
Thiếu hụt nguồn nhân lực: Tổng số vụ phá sản liên quan đến thiếu lao động tăng 37,7% (237 trường hợp). Đáng chú ý, các vụ phá sản do chi phí nhân công leo thang tăng vọt lên 120 trường hợp, gấp 2,4 lần so với cùng kỳ.
Diện rộng trên các lĩnh vực và khu vực địa lý
Áp lực giải thể lan rộng trên 8/10 ngành nghề, trong đó dẫn đầu là ngành dịch vụ (1.819 trường hợp, tăng 7,2%) và ngành xây dựng (1.026 trường hợp).
Về mặt địa lý, 8/9 khu vực trên toàn quốc ghi nhận sự gia tăng, tiêu biểu là Hokuriku ở miền Trung (tăng 37,3%) và Hokkaido ở phía Bắc (tăng 17,1%).
Triển vọng rủi ro trong giai đoạn cuối năm
Đại diện Tokyo Shoko Research nhận định làn sóng phá sản có nguy cơ tăng tốc hơn nữa từ mùa thu năm 2026. Bên cạnh cuộc khủng hoảng lao động chưa có lời giải, biến động địa chính trị tại Trung Đông gây áp lực lên giá vận tải và năng lượng toàn cầu cũng đang trực tiếp đe dọa dòng tiền của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Nhật Bản.
