Đối mặt với các mối đe dọa chiến lược đang gia tăng, Nhật Bản quyết định đầu tư hàng nghìn tỷ yên nhằm xây dựng hệ sinh thái sản xuất vũ khí tự chủ, biến ngành công nghiệp quốc phòng từ vị thế phụ thuộc trở thành trụ cột quan trọng bảo vệ an ninh quốc gia và kích thích tăng trưởng kinh tế.
Tầm nhìn chiến lược và những điều chỉnh chính sách lớn
Sách trắng Quốc phòng công bố ngày 4/8 cùng kế hoạch kinh tế hàng năm Honebuto đã vạch ra lộ trình chuyển đổi toàn diện trong vòng 5 năm tới:
-
Tích hợp nguồn lực quốc gia: Chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu kết hợp chặt chẽ các năng lực ngoại giao, quốc phòng, kinh tế, công nghệ và nguồn nhân lực để gia tăng sức mạnh tổng hợp.
-
Thúc đẩy xu hướng tăng chi tiêu quốc phòng: Kế hoạch Honebuto viện dẫn các mục tiêu ngân sách quân sự từ các đồng minh Mỹ như NATO, Hàn Quốc và Úc nhằm tạo cơ sở cho việc nâng mức chi tiêu vượt mốc 2% GDP hiện tại.
-
Nới lỏng xuất khẩu vũ khí: Quyết định dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương vào tháng 4 cho phép các doanh nghiệp trong nước tiếp cận thị trường quốc tế, duy trì năng lực tác chiến lâu dài và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng an ninh toàn cầu.
-
Bước chuẩn bị cho cải cách an ninh: Sách trắng đóng vai trò tiền đề cho việc điều chỉnh 3 văn bản an ninh cốt lõi của Nhật Bản vào cuối năm nay.
Động lực mới thu hút doanh nghiệp và các công ty khởi nghiệp
Đạo luật Tăng cường Cơ sở Sản xuất và Công nghệ Quốc phòng ban hành năm 2023 đã mang lại sự bứt phá mạnh mẽ cho hệ sinh thái công nghiệp quân sự nội địa:
-
Tăng biên lợi nhuận cho nhà thầu: Mức tỷ suất lợi nhuận của các nhà thầu quốc phòng được chính phủ nâng tối đa lên 15% thay vì mức 8% trước đây, giúp các doanh nghiệp quay trở lại đầu tư sản xuất.
-
Sự bùng nổ số lượng dự án phê duyệt: Số lượng kế hoạch sản xuất được chính phủ thông qua tăng vọt từ 36 kế hoạch trong năm tài chính 2023 lên 164 kế hoạch trong năm tài chính gần nhất, với sự tham gia chủ lực từ các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
-
Thu hút công nghệ dân sự và startup: Ranh giới giữa công nghệ thương mại và quân sự mờ dần tạo điều kiện cho các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực vũ trụ, máy bay không người lái gia nhập chuỗi cung ứng, thay thế dần vị thế độc tôn của các tập đoàn lớn.
Tác động lan tỏa tới nền kinh tế và xã hội
Chính phủ Nhật Bản định vị việc gia tăng chi tiêu quốc phòng như một khoản đầu tư mang lại lợi ích thiết thực cho nền kinh tế dân sinh:
-
Tạo việc làm và phát triển vùng: Ngành công nghiệp quốc phòng phát triển giúp tạo ra nhiều việc làm kỹ thuật cao và thúc đẩy kinh tế tại các khu vực xung quanh trung tâm sản xuất.
-
Lan tỏa công nghệ sang khu vực dân sự: Các thành tựu nghiên cứu phát triển vũ khí sẽ được ứng dụng ngược lại vào sản xuất dân dụng, kích thích dòng vốn đầu tư từ khu vực tư nhân.
