Áp lực từ lạm phát bủa vây kết hợp với nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội kiếm lời (FOMO) đang thúc đẩy một bộ phận lớn giới trẻ Nhật Bản cắt giảm chi tiêu sinh hoạt, ăn ngoài và du lịch để dồn toàn bộ tiền tiết kiệm vào các tài khoản đầu tư chứng khoán.
Làn sóng “Nghèo vì NISA”
Trong nhiều thập kỷ, người dân xứ sở hoa anh đào luôn duy trì thói quen gửi tiền tiết kiệm ngân hàng nhờ sự ổn định của giá cả. Tuy nhiên, khi lạm phát liên tục vượt mức mục tiêu của Ngân hàng Trung ương kết hợp cùng đà thăng hoa của thị trường chứng khoán, việc giữ tiền mặt dần mất đi vị thế.
Nhằm kích thích dòng tiền dịch chuyển sang các tài sản tài chính, chính phủ Nhật Bản đã triển khai chương trình đầu tư miễn thuế NISA từ năm 2014 và thực hiện bước ngoặt cải tổ lớn vào năm 2024 với hạn mức cao hơn cùng nhiều ưu đãi thuế dài hạn. Chương trình vận hành với hai hạn mức:
-
Hạn mức tối đa 1,2 triệu yên/năm dành riêng cho các quỹ đầu tư tín thác.
-
Hạn mức nâng lên 2,4 triệu yên/năm, mở rộng cho cả quỹ tín thác lẫn cổ phiếu trong và ngoài nước.
Sự hấp dẫn của chính sách đã khiến số lượng tài khoản NISA nhảy vọt từ 4,92 triệu (năm 2014) lên mốc 28,21 triệu vào cuối năm 2025; quy mô tài sản bùng nổ từ 35.000 tỷ yên (năm 2023) lên 71.000 tỷ yên (năm 2025). Đáng chú ý, tính đến cuối tháng 6-2025, nhóm nhà đầu tư từ 40 tuổi trở xuống đã chiếm gần một nửa (49%) tổng giá trị giao dịch mua qua chương trình này.
Tuy nhiên, việc chạy theo làn sóng này bằng mọi giá đã làm nảy sinh thuật ngữ “nghèo vì NISA”. Cụm từ này ám chỉ những cá nhân thắt lưng buộc bụng quá đà trong sinh hoạt thường nhật – như cắt giảm các bữa ăn gia đình hay hủy bỏ kế hoạch du lịch – chỉ để tối đa hóa số tiền nạp vào tài khoản đầu tư. Hiện tượng này thậm chí đã gây xôn xao tại phiên họp ủy ban quốc hội vào giữa tháng 3 khi một nghị sĩ đối lập chất vấn Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama, người sau đó bày tỏ sự bất ngờ và khẳng định chính phủ chưa bao giờ xem việc tích lũy tài sản như một mục tiêu tự thân.
Tâm lý FOMO và nỗi lo an sinh xã hội
Sự hưng phấn của giới trẻ được củng cố mạnh mẽ khi chỉ số Nikkei 225 chạm mốc kỷ lục hơn 72.000 điểm vào tháng trước nhờ sức kéo của nhóm cổ phiếu công nghệ AI và bán dẫn. Trái với thế hệ đi trước e ngại rủi ro, rủi ro lớn nhất trong mắt giới trẻ Nhật Bản lúc này lại là việc không nắm giữ tài sản. Khảo sát vào tháng 4-2026 của đơn vị tuyển dụng JAIC cho thấy có 19,4% ứng viên dự định trích ngay khoản lương đầu tiên để đầu tư vào NISA, tăng 5,5 điểm phần trăm so với năm trước.
Sự chuyển dịch tư duy sâu sắc này bắt nguồn từ hai yếu tố chính:
-
Bấp bênh về hệ thống an sinh xã hội: Khảo sát của Văn phòng Nội các vào tháng 11-2023 chỉ ra 24,7% người ở độ tuổi 18–29 dự định tự dựa vào tài sản tích lũy cá nhân thay vì trông chờ lương hưu nhà nước (tỷ lệ này ở nhóm 50–59 tuổi chỉ là 9,6%). Đồng thời, số liệu từ J-FLEC cho thấy tỷ lệ người ở độ tuổi 20 chọn chuẩn bị cho hưu trí làm mục tiêu tích lũy đã tăng mạnh từ 24,4% (năm 2016) lên 40,3% (năm 2025).
-
Áp lực đồng lứa từ mạng xã hội: Sức ép tâm lý FOMO lan rộng mạnh mẽ thông qua các bài đăng khoe lợi nhuận hoặc công khai danh mục đầu tư tăng trưởng bằng lần trên các nền tảng mạng xã hội như X hay Instagram, thôi thúc người trẻ xuống tiền nhiều hơn để không bị bỏ lại phía sau.
Mặc dù thị trường đang vận hành sôi động, giới chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life vẫn đưa ra lời cảnh báo rằng làn sóng đầu tư nhiệt thành này của giới trẻ chưa thực sự trải qua bài kiểm tra sức bền nào từ một đợt suy thoái kéo dài. Do phần lớn nhà đầu tư trẻ mới chỉ tham gia thị trường sau đợt cải tổ năm 2024 – giai đoạn trùng hợp trọn vẹn với chu kỳ tăng trưởng dốc đứng của chứng khoán Nhật Bản.
