Bước sang giai đoạn cuối tháng 6 và đầu tháng 7 năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu chứng kiến cú đổ đèo lịch sử của đồng Yên Nhật (JPY) khi chạm mức thấp kỷ lục trong vòng 40 năm qua, giao dịch quanh ngưỡng 162,8 Yên đổi 1 USD. Sự suy yếu này, vốn bắt nguồn từ hố sâu chênh lệch lãi suất và làn sóng tháo chạy của dòng vốn, đang tạo ra một hiệu ứng đảo chiều đầy nghịch lý đối với Việt Nam: Mở ra “thiên đường” cho du khách nhưng lại đẩy gần nửa triệu lao động xa xứ vào thế thắt lưng buộc bụng.
Khi Đông Nam Á và Việt Nam “hưởng lợi” từ tỷ giá
Trong khi đồng yên liên tục mất giá, các đồng tiền tại khu vực Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam Đồng (VND), lại đang duy trì được phong độ ổn định và tăng giá rõ rệt khi đặt lên bàn cân với JPY. Sự đảo chiều về giá trị tiền tệ này vô hình trung biến Nhật Bản thành một điểm đến “siêu rẻ” đối với người dân các nước láng giềng.
-
Bùng nổ làn sóng du lịch và săn hàng hiệu: Chưa bao giờ chi phí đi lại, lưu trú và mua sắm tại xứ sở hoa anh đào lại dễ thở đến thế đối với du khách Việt. Sức mua của đồng VND tăng mạnh so với JPY đã kích thích một làn sóng đổ xô sang Nhật Bản du lịch kết hợp mua sắm hàng xa xỉ, tận dụng tối đa lợi thế “giá hời” từ chênh lệch tỷ giá.
-
Cú hích giao thương chiều nhập khẩu: Các doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu máy móc, linh kiện điện tử hoặc hàng tiêu dùng từ Nhật Bản cũng được hưởng lợi lớn khi chi phí vốn quy đổi giảm đi đáng kể.
Mặt tối của tỷ giá: Nỗi lòng nửa triệu lao động Việt tại Nhật
Trái ngược hoàn toàn với không khí hào hứng của những tour du lịch giá rẻ, bầu không khí ảm đạm đang bao trùm lên cộng đồng gần 500.000 người Việt — bao gồm các kỹ sư, thực tập sinh và người lao động — hiện đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản.
Bài toán thu nhập bị sụt giảm nghiêm trọng: Người lao động nước ngoài tại Nhật nhận lương bằng Yên nhưng gia đình ở quê nhà lại chi tiêu bằng Việt Nam Đồng. Khi đồng yên rơi rụng thảm hại, số tiền mồ hôi nước mắt tích cóp được sau khi quy đổi ra VND để gửi về nước bị sụt giảm mất một khoảng lớn, đẩy nhiều gia đình vào thế lao đao.
Để thích ứng với cơn bão tiền tệ khốc liệt nhất trong vòng 40 năm này, cộng đồng người lao động Việt tại Nhật đang phải áp dụng triệt để các chiến lược sinh tồn:
-
Thắt lưng buộc bụng: Cắt giảm tối đa chi phí sinh hoạt, từ tiền ăn uống, giải trí cho đến chi phí đi lại tại Nhật để tăng tối đa lượng tiền tích lũy.
-
Găm tiền chờ tỷ giá hồi phục: Thay vì gửi tiền về nước đều đặn hằng tháng như trước, nhiều lao động chọn giải pháp giữ lại tiền Yên trong tài khoản ngân hàng Nhật Bản, chấp nhận chờ đợi với hy vọng thị trường sẽ có những đợt điều chỉnh đảo chiều hoặc chính phủ Nhật Bản sẽ có biện pháp can thiệp hiệu quả.
Cú đổ đèo của đồng yên một lần nữa minh chứng cho thấy: Trong vòng xoáy của kinh tế toàn cầu, một biến động về mặt tỷ giá luôn là chiếc búa hai lưỡi, mang lại niềm vui ngắn hạn cho người này nhưng lại là nỗi lo sát sườn cho sinh kế của hàng trăm nghìn người khác.
